Blog

İşte bu şüpheyi sayısal olarak ifade etme sanatına Ölçüm Belirsizliği (Measurement Uncertainty) diyoruz. ISO 17025 standardı laboratuvarlara der ki: "Bana sadece sonucu verme, o sonuca ne kadar güvendiğini (± Değerini) de söyle." Bu yazıda, Turgay Arıkaya eğitmenliğinde gerçekleştireceğimiz atölye çalışmasının temel felsefesi olan GUM (Guide to the Expression of Uncertainty in Measurement) yaklaşımını ve İzlenebilirlik kavramını derinlemesine inceleyeceğiz.

Bir denetim sırasında denetçi laboratuvara girer ve sorar: "Bu etüvün kalibrasyon sertifikası nerede?" Kalite sorumlusu gururla dosyayı açar, TÜRKAK logolu pırıl pırıl sertifikayı gösterir. Denetçi sertifikaya bakar ve bombayı patlatır: "Sertifikaya göre bu etüv 100°C'ye set edildiğinde aslında 95°C'ye ısınıyor. Ve siz bu etüvde hassas bir analiz yapıyorsunuz. Neden bu cihazı kullanmaya devam ettiniz?

Analitik kimya laboratuvarlarında üretilen her veri, bir kararın temelini oluşturur. Bir ilacın piyasaya sürülmesi, bir gıdanın güvenli ilan edilmesi veya bir çevresel numunenin "temiz" kabul edilmesi, laboratuvar sonuçlarına bağlıdır. Bu kadar kritik kararların dayandığı analiz yöntemlerinin güvenilirliği nasıl kanıtlanır? Cevap: Analitik Metot Validasyonu.

"Kalite" kelimesi, günlük hayatta genellikle "lüks" veya "pahalı" olanı tarif etmek için kullanılır. Ancak bilim ve endüstri dünyasında kalite, çok daha somut ve ölçülebilir bir kavramdır: "İsteklere Uygunluk" (Crosby) veya "Kullanıma Uygunluk" (Juran).

Bilimsel araştırmanın ve endüstriyel analizin temel taşı "Tekrarlanabilirlik"tir. Bir deneyin veya analizin başka bir uzman tarafından, başka bir zamanda, aynı şartlarda tekrarlanabilmesi ve aynı sonucun alınabilmesi, o çalışmanın bilimsel geçerliliğinin tek şartıdır. Bu şartı sağlayan, süreci adım adım anlatan yegane araç ise Dokümantasyondur.