Blog

Biyoloji bilimi, 21. yüzyılın başlarında benzeri görülmemiş bir paradigma kayması yaşadı. Yüzyıllar boyunca mikroskoplar, petri kutuları ve kimyasal reaktiflerle sınırlı olan biyoloji; İnsan Genom Projesi'nin (Human Genome Project) 2003 yılında tamamlanmasıyla birlikte bir "Veri Bilimi"ne (Data Science) dönüştü. Bugün bir hücreyi anlamak için sadece mikroskoba bakmak yetmiyor; milyarlarca harften (A, T, G, C) oluşan devasa metin dosyalarını incelemek, filtrelemek ve anlamlandırmak gerekiyor.

Üniversiteden yeni mezun olmuş bir kimyagerin veya biyoloğun CV'sine baktığınızda genellikle şu yetkinlikleri görürsünüz: "HPLC teorisine hakim", "GC analizleri yapabilir", "Laboratuvar cihazlarını tanır". İşverenler bu teorik bilgiyi elbette önemser. Ancak bir adayı laboratuvara deneme sürecine (oryantasyon) aldıklarında, laboratuvar yöneticisinin gözlemlediği ilk şey adayın cihazın tuşlarına nasıl bastığı değildir; adayın bir kimyasal şişesini nasıl tuttuğu, kapağını nereye koyduğu ve spatülü nasıl kullandığıdır.

Modern analitik kimya laboratuvarları, milyarda bir (ppb) hatta trilyonda bir (ppt) seviyelerinde ölçümler yapabilen muazzam hassasiyette cihazlarla (LC-MS/MS, GC-MS, ICP-OES) donatılmıştır. Bir laboratuvar yöneticisi, bu cihazlara milyonlarca lira yatırım yapabilir ve en iyi iklimlendirme sistemlerini kurabilir. Ancak, bu devasa analitik gücün ve yatırımın kaderi, laboratuvar tezgahında elinde spatül tutan analistin "Kimyasal Kullanım Disiplini"ne bağlıdır.

Kalite Kontrol laboratuvarlarında çalışan mikrobiyologlar genellikle "Rutin Analist" olarak görülür. Ekim yap, inkübe et, sayım yap, raporla. Ancak bu rutinin dışına çıkıp, "Bu metot gerçekten doğru mu çalışıyor?" sorusunu soran ve bunu kanıtlayan mikrobiyologlar, sektörün en çok aranan "Validasyon Uzmanları"na dönüşür.

Analitik kimyada bir metodu valide etmek, belirli kurallar çerçevesinde (LOD, LOQ, Lineerite) ilerleyen matematiksel bir süreçtir. Ancak mikrobiyolojide durum çok farklıdır. Çünkü çalıştığınız "Analit" canlıdır; çoğalır, ölür, strese girer (VBNC) ve kümelenir.

Kariyerinizin başında CV'nizi teknik yetkinliklerle (HPLC, PCR, Mikrobiyoloji) doldurmaya odaklanırsınız. Ancak iş görüşmesine gittiğinizde, özellikle çok uluslu firmalarda veya tehlikeli kimyasallarla çalışan tesislerde (Petrokimya, İlaç), İK uzmanlarının ve Laboratuvar Müdürlerinin aradığı kritik bir özellik daha vardır: Güvenlik Bilinci (Safety Mindset).

Laboratuvarlar, bilimin üretildiği merkezler olduğu kadar, doğru yönetilmediğinde ciddi risklerin barındığı çalışma alanlarıdır. 2008 yılında UCLA (University of California, Los Angeles) laboratuvarında yaşanan ve genç bir araştırmacının ölümüyle sonuçlanan t-Butyllithium kazası, dünyada "Akademik Laboratuvar Güvenliği" algısını kökten değiştirmiştir.

Bir iş görüşmesine gittiğinizde veya işe başladığınızda, teknik becerilerinize (pipetleme, cihaz kullanımı vb.) odaklanırsınız. Ancak sizi işe alan Laboratuvar Müdürü veya Kalite Güvence (QA) Yöneticisi için çok daha kritik, genellikle sözlü olarak sorulmayan ama gözlemlenen "gizli" bir yetkinlik kriteri vardır: Dokümantasyon Disiplini.

Bilimsel araştırmanın ve endüstriyel analizin temel taşı "Tekrarlanabilirlik"tir. Bir deneyin veya analizin başka bir uzman tarafından, başka bir zamanda, aynı şartlarda tekrarlanabilmesi ve aynı sonucun alınabilmesi, o çalışmanın bilimsel geçerliliğinin tek şartıdır. Bu şartı sağlayan, süreci adım adım anlatan yegane araç ise Dokümantasyondur.

Kariyerinizin başındayken odaklandığınız şeyler bellidir: "HPLC kullanmayı öğreneyim", "PCR yapabileyim", "Sertifika toplayayım". Bunlar, bir laboratuvara giriş biletinizdir. Ancak o kapıdan girdikten sonra, kariyer basamaklarını ne kadar hızlı tırmanacağınızı belirleyen şey teknik bilginizden ziyade "Kalite Vizyonunuz" olacaktır.