'2026' 'Ocak' blog yazısı

Eğer gıda güvenliği veya çevre analizi sektöründe çalışmak istiyorsanız, CV'nizde en çok dikkat çekecek yetkinlik GC-MS/MS kullanımıdır. Neden mi? Çünkü Avrupa Birliği'ne giden her bir domates, biber veya fındık bu cihazdan geçmek zorundadır.

Bir suç mahalinde parmak izi bulunduğunda polis ne yapar? Veritabanından (Kütüphaneden) tarama yapar ve suçluyu bulur. Laboratuvar dünyasında da durum aynıdır. Bir gıda numunesinde bilinmeyen bir pik çıktığında, GC-MS/MS cihazı o molekülü parçalar, parmak izini çıkarır ve NIST Kütüphanesinde aratarak size ismini söyler.

İş ilanlarında "HPLC Uzmanı" arayan yüzlerce firma bulabilirsiniz. Ancak "LC-MS/MS Uzmanı" arayan firmalar daha azdır ama teklif ettikleri şartlar ve pozisyonun prestiji çok daha yüksektir. Çünkü LC-MS/MS, kullanımı ustalık, bakım maliyeti yüksek ve yorumlaması bilgi gerektiren bir cihazdır.

Bir HPLC cihazı ile bir numuneyi analiz ettiğinizde, dedektör size şunu söyler: "Burada bir madde var ve 5. dakikada çıktı." Ama o maddenin ne olduğunu kesin olarak söyleyemez. LC-MS/MS cihazı ise size şunu söyler: "Bu madde Parasetamol, çünkü molekül ağırlığı 151.16 g/mol ve parçalandığında şu iyonları veriyor."

İş ilanlarında şu terimleri sıkça görürsünüz: "GC-FID kullanabilen" "Headspace (Boşluk) analizi yapabilen" "Kalıntı Solvent analizine hakim"

Laboratuvara bir numune geldiğinde ilk soru şudur: "Bunu hangi cihaza vereceğiz?" Eğer numuneniz bir meyve suyuysa HPLC'ye verebilirsiniz. Ama numuneniz bir parfüm, doğalgaz veya ilaçtaki çözücü kalıntısıysa, HPLC çaresiz kalır. Sahneye Gaz Kromatografisi (GC) çıkar.

Bir laboratuvar raporunun altındaki imza, yasal bir taahhüttür. O imzayı atan Teknik Müdür veya Kalite Yöneticisi, verdiği kararın (Uygun/Uygun Değil) bilimsel dayanağını bilmek zorundadır.

Bir laboratuvarcının en büyük kabusu, sınırda çıkan sonuçlardır. Müşteri limitin 100 olduğunu söyler. Sizin sonucunuz 99 çıkar. "Geçti" derseniz; belirsizliğiniz ±2 olduğu için gerçek değer 101 olabilir. Yani aslında ürün bozuk olabilir. İşte bu noktada devreye Karar Kuralı (Decision Rule) girer.

Kalite departmanlarında dokümantasyon sorumlularına bazen "Evrakçı" gözüyle bakılır. Bu, büyük bir yanılgıdır. Dokümanı yazan kişi, aslında şirketin "İşletim Sistemini" (Operating System) kodlayan kişidir.

Bir işletmede Kalite Departmanı harıl harıl prosedür yazar, klasörler dolar. Ama sahada bir operatöre "Bunu neden böyle yaptın?" diye sorulduğunda, "Ahmet Usta böyle öğretti" der. Prosedürü açıp bakmaz.