'2026' 'Ocak' blog yazısı

Kariyerinizde yükselmek istiyorsanız, sadece işi yapan değil, işin sonuçlarını sunan kişi olmalısınız. Yönetim kademesi, detaylı Excel satırlarıyla ilgilenmez. Onlar "Büyük Resmi" görmek ister.

Laboratuvarda her gün binlerce veri üretiliyor. Yöneticiniz size gelip şunu sorduğunda ne yapıyorsunuz? "Geçen ay HPLC cihazında en çok hangi hatayı aldık ve bu hatalar hangi vardiyada yoğunlaştı?" Eğer bu soruyu cevaplamak için Excel'de filtreler arasında kayboluyor, kopyala-yapıştır yapıyorsanız; çok zaman kaybediyorsunuz demektir. Çözüm: Pivot Table ve Dashboard.

Bir laboratuvar mülakatında "Excel biliyor musun?" sorusuna "Evet" demek yetmez. "Laboratuvar verilerini yönetebiliyorum" demeniz gerekir.

Laboratuvarlarda hala hesap makinesi kullanıp sonucu elle deftere yazanlar var. Ancak modern laboratuvar dünyası dijitalleşiyor. Excel, bu dünyanın alfabesidir. Eğer alfabeyi bilmezseniz, şiir (İstatistiksel Analiz) yazamazsınız.

Bir iş görüşmesinde "Excel biliyorum" demek standarttır. "İleri Excel biliyorum" demek iyidir. Ama "Excel'de makro yazarak laboratuvarın raporlama süresini %50 azalttım" demek, sizi işe aldırır.

Laboratuvarınızda binlerce dolarlık LIMS (Laboratuvar Bilgi Yönetim Sistemi) yazılımı olmayabilir. Ama bilgisayarınızda Excel var. Ve eğer Excel'in kaputunun altındaki motoru (VBA) kullanmayı biliyorsanız, kendi otomasyon sisteminizi kurabilirsiniz.

İş başvurularında herkes CV'sine "Microsoft Office: İyi Derece" yazar. Ancak bir laboratuvar mülakatında size şu sorulursa ne yaparsınız: "Bana bu 10 verinin Standart Sapmasını ve %RSD değerini Excel'de hesaplayıp yorumlar mısın?"

Laboratuvarda "Metot Validasyonu" veya "Ölçüm Belirsizliği" dendiğinde herkesin gözü korkar. Karmaşık formüller, pahalı istatistik yazılımları... Oysa çözüm, bilgisayarınızın masaüstünde duruyor: Microsoft Excel.

Laboratuvar sektöründe "Akreditasyon" demek, "Güvenilirlik" demektir. Güvenilirliğin kanıtı ise Yeterlilik Testleri (PT) ve Laboratuvarlar Arası Karşılaştırmalardır (ILC). Bu sürecin matematiğini bilen bir uzman, laboratuvarın en stratejik personelidir.

Bir laboratuvar yöneticisi için en stresli anlardan biri, Yeterlilik Testi (PT) raporunun geldiği andır. Sonuç |z| < 2.0 ise "Başarılı", |z| > 3.0 ise "Uygunsuzluk" demektir. Peki bu skor nasıl hesaplanır? Arkasındaki matematik ne kadar güvenilirdir?